حلال های سبز
استفاده از حلالهاي سمي و آتشگير از مهمترين مسائل مخاطره آميز در صنايع شيميايي است. در ضمن ، ورود اين حلالها به محيط زيست باعث ايجاد آلاينده هاي مضر مي شود و طبيعتا هزينه هاي هنگفتي صرف کنترل آنها خواهد شد.
به طور کلي مشکلات ناشي از جداسازي حلالها از محصولات ، بازيافت کامل اين حلالها و مخاطرات زيست محيطي از جمله عواملي بودند که توجه محققان را به سمت استفاده از حلالهاي سبز معطوف کردند. با توجه به اهميت موضوع و همگام با فناوري هاي روز دنيا ، محققان پژوهشگاه صنعت نفت موفق به ساخت حلالهاي سبز (مايعات يوني) در راستاي استفاده از آنها براي جذب گاز Co2 از گاز طبيعي شدند.
امروز وقتي از شيمي صحبت مي کنيم ، معمولا هميشه منظورمان علم شيمي در شکل محض آن نيست. واژه شيمي ، بيشتر با کلماتي نظير محصولات ، صنعت ، شغل ، تجارت ، پيشرفت و خطرات همراه است.
صنايع شيميايي براي افراد زيادي اشتغال ايجاد کرده اند بنابراين در حيات اجتماعي و اقتصادي جوامع نقش کليدي دارند. از سوي ديگر بسياري از فرايندهايي که از مواد شيميايي استفاده مي کنند ، مي توانند اثرهاي زيان آوري روي محيط زيست يا سلامتي انسان داشته باشند بنابراين حذف يا کاهش اين خطرات تا يک سطح قابل قبول ، مساله اي بسيار مهم است. مطمئنا با کاهش انتشار مواد خطرناک مي توان از خطرهاي احتمالي مواد شيميايي کاست.
اين کار معمولا با اعمال محدوديت هاي قانوني در مراحل استفاده ، جابه جايي ، تصفيه و يا دفع مواد شيميايي انجام مي شود اما شيمي سبز به پارامتر اول يعني زيان آوري مواد شيميايي مي پردازد و به دنبال اين است که خطر ذاتي مواد را کاهش دهد. شيمي سبز بنابر پذيرفته ترين تعريف آن عبارت است از: طراحي ، توسعه و به کارگيري فرايندها و محصولات براي کاهش يا حذف موادي که براي انسان يا محيط زيست خطرناک هستند.
نسلي جديد از ترکيبات شيميايي
استفاده از حلالهاي سمي و آتشگير از مهمترين مسائل مخاطره آميز در صنايع شيميايي است. ورود اين حلالها به محيط زيست باعث ايجاد آلاينده هاي مضر مي شود و طبيعتا هزينه هاي هنگفتي صرف کنترل آنها خواهد شد. مشکلات ناشي از جداسازي حلالها از محصولات ، بازيافت کامل اين حلالها و مخاطرات زيست محيطي از جمله عواملي هستند که توجه محققان را به سمت استفاده از حلالهاي سبز معطوف داشته است.
به گفته دکتر امير ناصر احمدي ، عضو هيات علمي پژوهشگاه صنعت نفت و مسوول طرح ساخت حلالهاي سبز ، افزودن بر آب و دي اکسيدکربن به عنوان حلالهاي سبز ، دسته جديدي از ترکيبات شيميايي با عنوان مايعات يوني با خواص و ويژگي هاي فوق العاده قادر به ايجاد محيطهاي شيميايي سبز به منظور اجراي فرآيندهاي شيميايي هستند. اين ترکيبات عموما شامل يک کاتيون حجيم و يک آنيون آلي يا معدني هستند که گرچه ماهيت يوني دارند ولي به علت عدم تقارن در ساختار ملکولي شان داراي نقطه ذوب پايين و معمولا در شرايط محيطي به فرم مايع هستند. اين کيفيت ايجاد يک محيط قطبي بسيار قوي را مي کند که نتيجه آن معرفي مجموعه جديدي از حلالهاي سبز براي اجراي گروه بزرگي از فرآيندهاي شيميايي است.
جايگزيني مناسب
مهمترين ويژگي هاي مايعات يوني شامل تغيير در خواص فيزيکي آنها با تغيير آنيون ها و کاتيون ها و متنوع کردن دامنه کاربردي آنها مي شود که اين ويژگي اين ترکيبات را به عنوان حلالهاي قابل طراحي معرفي مي کند. در ضمن ناچيز بودن فشار بخار مايعات يوني و ايجاد نشدن آلاينده هاي زيست محيطي ، به حداقل رسيدن ريسک انجام فرآيندهاي شيميايي براساس طبيعت ضد آتشگير بودن مايعات يوني ، ايجاد نشدن خوردگي و قابل حل بودن محدوده وسيعي از ترکيبات آلي و معدني در مايعات يوني از ديگر ويژگي هاي اين مايعات هستند. به گفته احمدي ، از بهترين جنبه هاي کاربردي اين گونه ها علاوه بر استفاده از آنها به عنوان حلالهاي سبز در فرآيندهاي شيميايي مي توان به توانايي آنها در فرآيند جذب بويژه جذب گازهاي اسيدي و استفاده از آنها به عنوان کاتاليست هاي سبز با طراحي مدلهاي خاص و همين طور عوامل موثر در فرآيندهاي جداسازي در سيستم هاي دوفازي و سه فازي اشاره کرد.احمدي مي افزايد: در اجراي اين طرح با توجه به ويژگي هاي مطلوب مايعات يوني ، دستيابي به دانش ساخت آنها به عنوان ترکيبات Fine Chemicals با ارزش افزوده بسيار بالا از يک سو و استفاده از آنها در فرآيند تصفيه گازهاي طبيعي به صورت يک محيط بدون آلاينده و حذف مسائل خوردگي از سوي ديگر، مورد توجه است.
توجه به انتخاب جايگزين هاي مناسب براي آمين ها در فرآيندهاي تصفيه گاز به صورت جدي از يک دهه پيش از سوي کشورهاي انگلستان و هلند آغاز و تلاش براي کاربردي کردن فرآيند همچنان ادامه دارد. همگام با اين حرکت ، محققان پژوهشگاه صنعت نفت نيز دستيابي به اين فناوري نوين را به منظور جايگزين مواد شيميايي پرمصرف در صنعت به منظور کاهش آلاينده ها ، حذف مسائل خوردگي ناشي از آمين ها و همين طور کاهش مصرف انرژي مورد توجه خاص قرار داده اند. با امکان جايگزيني آمين ها با مايعات يوني ويژه و جذب گاز CO2 ، از يک سو افزايش ظرفيت پالايشگاه هاي گاز کشور و کاهش مصرف انرژي مورد نظر و از سوي ديگر با بازيافت کامل CO2 از اين ترکيبات امکان استفاده مجدد از آنها مطرح است.
همگام با فناوري روز دنيا
در اين طرح ، ساخت مايعات يوني با کاربردهاي خاص ، امکان کاربرد مايعات يوني به عنوان حلال سبز در فرايند تصفيه گاز طبيعي و ايجاد محيطهاي شيميايي سبز و همين طور افزايش مقياس توليد اين ترکيبات مورد توجه است.
اين طرح پس از مطالعات اوليه از اواسط سال 84 در پژوهشگاه صنعت نفت آغاز و همگام با موضوعات و فناوري هاي روز دنيا مراحل تحقيقاتي آن دنبال مي شود. نتايج به دست آمده حاکي از دستيابي به دانش ساخت اين ترکيبات با فناوري و تجهيزات داخلي هستند و رفتار بسيار مناسبي از آنها در فرآيند جذب گاز CO2 از گازهاي طبيعي داخل کشور ملاحظه شده است. اين طرح با حمايت مرکز تحقيق و توسعه شرکت ملي نفت ايران آغاز و در حال تکوين است. نتايج به دست آمده از طرح تاکنون به صورت ثبت اختراع بين المللي در حال تدوين نهايي است.
احمدي در پايان مي افزايد: در فازهاي بعدي ، طرح ساخت مايعات يوني جديد با خواص ويژه و همين طور افزايش مقياس آنها و عملياتي کردن جداسازي گازهاي اسيدي از گاز طبيعي کشور مورد توجه است.
بحران آلودگي محيط زيست جدي است
محيط زيست ، تمام چيزهايي است که در اطراف ما وجود دارند و روي آنها تاثير مي گذاريم و آنها نيز ما را متاثر مي سازند. اکوسيستم هاي خشکي و دريايي ، گونه هاي مختلف حيات ، درياها و رودخانه ها ، تالاب ها ، جنگلها و مراتع از عناصر تشکيل دهنده محيط زيست طبيعي به شمار مي روند و هر يک به گونه اي در ايجاد شرايط پايداري حيات موثر واقع مي شوند. در واقع طبيعت زنده محيط زيست ما ، قسمتي از کشور ماست. اين در حالي است که ما بر اثر بهره برداري غيراصولي از منابع طبيعي ، در نابودي فرهنگ و تمدن خود نقش مهمي داريم.
در اين ميان اصل حفظ و حمايت از منابع طبيعي کشور و اشاعه فرهنگ زيست محيطي ، يک وظيفه ملي است و امروزه ملاحظات زيست محيطي جايگاه ويژه اي در رابطه با فعاليت هاي مرتبط با انرژي در دنيا کسب کرده است.
واقعيت اين است که خسارت و تخريب محيط زيست بيش از اين به وسيله جوامع و دولتها جدي تلقي نمي شد اما بحران آلودگي محيط زيست جهاني بويژه از نيمه دوم قرن بيستم موجب شد دانشمندان اعتقاد پيدا کنند که اگر توسعه و حفاظت محيط زيست با يکديگر همسو و سازگار نشوند ، تداوم حيات و زندگي روي کره زمين براي نسل آينده امکان پذير نخواهد بود. در اين ميان ، صنايع شيميايي براي افراد زيادي اشتغال ايجاد کرده اند و بنابراين در حيات اجتماعي و اقتصادي جوامع نقش کليدي دارند اما بسياري از فرايندهايي که از مواد شيميايي استفاده مي کنند ، مي توانند اثرهاي زيان آوري روي محيط زيست يا سلامتي انسان داشته باشند بنابراين حذف يا کاهش اين خطرات تا يک سطح قابل قبول ، مساله اي بسيار مهم است.
برگرفته از سایت http://www.hseforum.com

.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
وبلاگ به سایت بهداشت محیط ایران منتقل شده است